Αρχική Σελίδα Ιστορικά Στοιχεία Ιστορία της Κρήτης Κρήτη ως μία ενιαία γεωγραφική οντότητα

Κρήτη ως μία ενιαία γεωγραφική οντότητα

 

ΓΕΩΓΡΑΦΙΑ

Αγκυροβολημένη στο θαλασσινό σταυροδρόμι, όπου σμίγουν τρεις ήπειροι η Ευρώπη απ' τα βόρεια, Ασία απ' τ' ανατολικά και Αφρική απ' το νότο, η Κρήτη φράζει με το επίμηκες σχήμα της το νότιο τμήμα του Αιγαίου. Απέχει 100 χιλιόμετρα περίπου από τη νοτιότερη άκρη της Πελοποννήσου, 175 χιλιόμετρα από τις ακτές της Μικρός Ασίας και 800 χιλιόμετρα από την Αφρική. Μεγαλύτερη απ' όλα τα ελληνικά νησιά, έρχεται πέμπτη σε έκταση ανάμεσα στα νησιά της Μεσογείου, μετά τη Σικελία, Σαρδηνία, Κορσική και Κύπρο.
Βρέχεται προς βορρά από το Κρητικό Πέλαγος, προς νότο από το Λιβυκό Πέλαγος, προς ανατολάς από το Καρπάθιο και προς δυσμάς από το Μυρτώο.

Έχει μέγιστο μήκος 260 χιλιόμετρα από το ακρωτήριο Γραμβούσα στη Β.Δ. άκρη, έως το ακρωτήριο Σιδερός στη Β.Α., ενώ το πλάτος της ποικίλλει από 60 χιλιόμετρα (ακρωτήριο Σταυρός -ακρωτήριο Λίθινο) έως 12 χιλιόμετρα στον Ισθμό της Ιεράπετρας (Κόλπος Μιραμπέλλου - Όρμος Ιεράπετρας). Έχει επιφάνεια 8.261 τετ.χιλιόμετρα και μαζί με τα νησάκια Γαύδο και Δία 8.303 τετ. χιλιόμετρα και μήκος
ακτών 1.046 χιλιόμετρα.

Το Φαράγγι της Σαμαριάς.

Το έδαφος της είναι ορεινό με τρεις μεγάλες οροσειρές: Λευκά Όρη ή Μαδάρες, στο δυτικό τμήμα του νησιού, με ψηλότερη κορυφή τις Πάχνες (2.453 μέτρα), Ίδη ή Ψηλορείτης, στην Κεντρική Κρήτη, με ψηλότερη κορυφή τον Τίμιο Σταυρό (2.456 μέτρα) και Δίκτη ή Λασιθιώτικα Βουνά, που δεσπόζουν στο ανατολικό κομμάτι και η ψηλότερη κορυφή τους είναι ανώνυμη με ύψος 2.148 μέτρα.
Εκτός απ' αυτές τις βασικές οροσειρές υπάρχουν και άλλες μικρότερες καθώς και βουνά χαμηλότερα: Αστερούσια ή Κοφινά, που συνδέουν την Ίδη με τη Δίκτη, Βιργιωμένο, Τούμπα, Μούτσουνας, Σελένα, προεκτάσεις της Δίκτης, τα βουνά της θρυπτής που υψώνονται ανατολικά της επαρχίας της Ιεράπετρας κ.ά.
Η Κρήτη έχει επίσης και αρκετά οροπέδια, που σχηματίζονται ανάμεσα στις βουνοκορφές. Το συνήθως εύφορο έδαφος τους και τα βρόχινα νερά που μαζεύονται στις λεκάνες τους το χειμώνα τα κάνει κατάλληλα για καλλιέργειες. Το πλουσιότερο είναι το Οροπέδιο του Λασιθίου, απλωμένο ανάμεσα στις κορυφές της Δίκτης, σε ύψος 900 μέτρων περίπου. Οι βουνοκορφές των Λευκών Ορέων σχηματίζουν το Οροπέδιο του Ομαλού, σε ύψος 700 μέτρων, που τόσο τραγουδήθηκε από τη λαϊκή μούσα, ενώ ανάμεσα στις κορυφές του Ψηλορείτη απλώνεται το Οροπέδιο της Νίδας σε ύψος 1.400 μέτρων περίπου. Οι πεδινές εκτάσεις της Κρήτης δεν είναι πολύ μεγάλες, οι Κρητικοί καλλιεργούν όμως και τις ομαλές πλαγιές των λόφων και των βουνών καθώς και ορισμένες παραλιακές θέσεις σε μυχούς κόλπων που προσφέρονται για συγκεκριμένες καλλιέργειες.

Η μοναδική λίμνη του Κουρνά στα Χανιά.

Οι σημαντικότερες πεδιάδες του νησιού βρίσκονται στη βόρεια Κρήτη και ξεκινώντας από τα δυτικά προς τ' ανατολικά είναι: η πεδιάδα Καστελλίου Κισσάμου, ο κάμπος της Αγίας, η πεδιάδα των Χανίων, οι παράκτιες καλλιεργήσιμες εκτάσεις της Γεωργιούπολης, η πεδιάδα του Ρεθύμνου, οι ψηλές πεδιάδες του Μονοφατσίου και Καστελίου Ηρακλείου, η παράκτια πεδιάδα Χερσονήσου-Μαλίων και η χαμηλή περιοχή της Σητείας. Ανάμεσα στην Ίδη και τα Αστερούσια όρη (στο νότιο τμήμα) βρίσκεται η μεγάλη πεδιάδα της Μεσαράς που από την αρχαιότητα προμήθευε με σιτηρά ολόκληρο το νησί.
Λίγα και μικρά είναι τα ποτάμια της Κρήτης. Λόγω του μικρού της πλάτους οι χείμαρροι που σχηματίζονται στις πλαγιές των βουνών έχουν να διανύσουν κοντινή απόσταση μέχρι να καταλήξουν στη θάλασσα και δεν προλαβαίνουν να διαμορφωθούν σε μεγάλα ποτάμια. Η ασβεστολιθική σύσταση του εδάφους της επίσης συντελεί στο να απορροφώνται πολλά επιφανειακά ύδατα και να δημιουργούνται καρστικά φαινόμενα.

Το Κουρταλιώτικο φαράγγι στο νομό Ρεθύμνου.

Οι κυριότεροι ποταμοί είναι οι Γεροπό-ταμος και Αναποδιάρης στην πεδιάδα της Μεσαράς, οι Τυφλός και Κολένης στην πεδιάδα των Χανίων και οι Κουρ-ταλιώτης και Πατέλης στη Σητεία.
Εκτός από μερικούς νερόλακκους και μια μικρή λίμνη (Κουρνά) στην επαρχία του Αποκορώνου, η Κρήτη δεν έχει λίμνες, αλλά ούτε και μεγάλες πηγές στα βουνά της.
Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της κρητικής γης είναι η ύπαρξη πολλών σπηλαίων, που σχηματίσθηκαν λόγω της μακραίωνης καρστικής διεργασίας του νερού πάνω στα ασβεστολιθικά πετρώματα. Τα περισσότερα ήταν γνωστά από τους προϊστορικούς χρόνους και χρησιμοποιήθηκαν σαν τόποι κατοικίας και λατρείας, όπως αποδεικνύουν τα διάφορα ευρήματα που έφερε στο φως η εξερεύνηση τους. Τα σπουδαιότερα είναι:
Δικταίο Άντρο (στη Δίκτη κοντά στο χωριό Ψυχρό). Ιδαίο Άντρο (στην Ίδη κοντά στο χωριό Ανώγεια). Σπήλαιο Μελιδονίου Αποκορώνου (κοντά στο ομώνυμο χωριό). Σπήλαιο Ομαλού Χανίων (γνωστό σαν σπηλαιοβάραθρο του Τζανή) και Σπήλαιο Σεντόνι Ρεθύμνης.
Ένα εξίσου αξιόλογο φαινόμενο που χαρακτηρίζει το έδαφος του νησιού είναι η δημιουργία φαραγγιών, που ξεκινώντας από τα βουνά φθάνουν μέχρι τη θάλασσα και μπαίνουν 6αθιά στην κρητική γη.

Το οροπέδιο του Λασιθίου

Το γνωστότερο και μεγαλύτερο είναι το Φαράγγι της Σαμαριάς ή Φάραγγας στο νομό Χανίων που με το χάσμα του χωρίζει τον κύριο όγκο των Λευκών Ορέων από τον Βολακιά. Επίσης υπάρχει το Φαράγγι τηςΝίμπρουή Ίμπρου, στο νομό Χανίων που χωρίζει τα Λευκά Όρη από την κορυφή Αγκάθες, το Φαράγγι Λαγός τουΚατρέκαι το Κουρταλιώτικο Φαράγγι στο νομό Ρεθύμνης που είναι χαραγμένο ανάμεσα στον Κούρουπα και το Ξηρό Όρος.
Οι ακτές της Κρήτης έχουν πλούσιο διαμελισμό. Σχηματίζουν πολλούς μικρούς και μεγάλους όρμους, κόλπους, ακρωτήρια, χερσονήσους. Οι βόρειες είναι περισσότερο απότομες και πολυσύχναστες, με μικρά και μεγάλα διαστήματα αμμουδιάς ανάμεσα στα βράχια. Οι νότιες είναι πιο ήσυχες και ερημικές με αμμουδερούς κολπίσκους.
Παρότι είναι ορεινό νησί με λίγες πεδινές εκτάσεις, έχει πλούσια γεωργική παραγωγή, λόγω του εύφορου εδάφους της και του ευνοϊκού κλίματος της. Οι κυριότερες καλλιέργειες είναι: ελιές, αμπέλια (επιτραπέζιες ποικιλίες, κρασο-στάφυλα, σταφίδα σουλτανίνα), εσπεριδοειδή, χαρούπια, αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, κηπευτικά, μπανάνες, αβοκάντος, ακτινίδια κ.ά.
Η Κρήτη ήταν γνωστή από την αρχαιότητα για τα κατάφυτα με κυπαρίσσια δάση της (Ηρόδοτος 1.110). Αναφέρεται μάλιστα ότι οι Φαραώ της Αιγύπτου προμηθεύονταν κυπαρισσόξυλα από την Κρήτη για την κατασκευή των πλοίων τους.


Ο Κρητικός ασχολείται ακόμα με τη γεωργία και
την κτηνοτροφία .

Σήμερα συναντάμε δάση με κυπαρίσσια στον Άγιο Βασίλειο Ρεθύμνης. Στις νησίδες Χρυσή και Γαύδος υπάρχουν δάση με κέδρους και στο Βάι της επαρχίας Σητείας το φημισμένο φοινικόδασος με το μοναδικό, σπάνιο είδος φοίνικα (ΡΗΟΕ-ΝΙΧ ΤΗΕΟΡΗΚΑSΤΙΙ).
Στην επαρχία Σελίνου και Κισσάμου Χανίων υπάρχουν δασώδεις εκτάσεις με έλατα, καστανιές και βελανιδιές, ενώ σε ορισμένες περιοχές ευδοκιμεί ένα ξεχωριστό είδος πλατάνου που φέρει την επιστημονική ονομασία ΡΕΑΤΑΝUS, VΑRΙΕΤΑS CRΕΤΙCΑ και διατηρεί τα φύλλα του όλο το χρόνο.
Στις βραχώδεις εκτάσεις και τα δάση φύονται πολλά ποώδη και θαμνώδη φυτά (λάβδανος, δίκταμο, αρωματικά φυτά) και μεγάλη ποικιλία από αγριολούλουδα που δίνουν ιδιαίτερο χρώμα και μυρωδιά στην πανέμορφη κρητική φύση.

Βαθιά στα φαράγγια και στα πιο απάτητα κομμάτια της κρητικής γης, μακριά από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και τις ενοχλητικές επεμβάσεις της επιστήμης και της τεχνολογίας, διατηρείται ένας σπάνιος πλούτος χλωρίδας και πανίδας, που παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον. Συναντάμε αρκετές ποικιλίες φυτών που ενδημούν αποκλειστικά στο νησί, καθώς επίσης κι ένα είδος αγριοκάτσικου (κρι-κρι), το αγρίμι, (CΑRΡΑ ΑΕGΑGRUS CRΕΤΙCΑ) που σήμερα ζει μόνο στα Λευκά Όρη, στο Φαράγγι της Σαμαριάς και στις γύρω από τη μεγαλόνησο νησίδες Άγιοι Πάντες, Δία, Θόδωρου.
Η κτηνοτροφία και η αλιεία κατέχουν σημαντική θέση στην οικονομία του νησιού. Στα κρητικά βοσκοτόπια εκτρέφονται κυρίως αιγοπρόβατα και τα τυροκομικά προϊόντα που παράγονται (κρητική γραβιέρα, ανθότυρος, μυζήθρα) διακρίνονται για την εξαιρετική τους ποιότητα και γεύση.
Το υπέδαφος της είναι πλούσιο σε αμίαντο, γύψο και λιγνίτη. Η εκμετάλλευση περιορίζεται μόνο στο γύψο. Το κλίμα της είναι ήπιο και υγιεινό με μαλακούς χειμώνες και ζεστά καλοκαίρια στις παράκτιες περιοχές και τα πεδινά, ενώ στα ορεινά οι χειμώνες είναι αρκετά τραχείς.
Διοικητικά η Κρήτη διαιρείται σε τέσσερις νομούς: Ηρακλείου, με πρωτεύουσα το Ηράκλειο, Λασιθίου, με πρωτεύουσα τον Άγιο Νικόλαο, Ρεθύμνης, με πρωτεύουσα το Ρέθυμνο και Χανίων, με πρωτεύουσα τα Χανιά.


 

 

 

 

 

web development and hosting by Hostsun Web Services